NoctemsolJigokuraku Manga İnceleme
Ölmek istediğinizi düşünürken aslında hayata tutunmak için güçlü bir nedeniniz olduğunu fark etseniz ne yapardınız? Jigokuraku bütün hikâyesini bu çelişki üzerine kuruyor. Sayısız insan öldürmüş Gabimaru, idama mahkûm edildiğinde hayatta kalmak için hiçbir nedeni olmadığını düşünüyor. Ancak geride bıraktığı eşine dönme isteği, sandığından çok daha güçlü.
Yūji Kaku’nun 2018’de Shonen Jump+’ta yayımlamaya başladığı seri, 2021’de 13 ciltle tamamlandı. Edo döneminden beslenen Jigokuraku, ölüm cezasına çarptırılmış suçluları ve onları gözeten Yamada Asaemon cellatlarını, ölümsüzlük iksirini bulmaları için Shinsenkyo adlı gizemli bir adaya gönderiyor.
Ancak serinin merkezinde yalnızca bu adadan sağ çıkma mücadelesi yok. Gabimaru ve Sagiri üzerinden gelişen hikâye, yaşam ve ölümün yanında güç ile zayıflık arasındaki çizgiyi de sürekli sorguluyor. Jigokuraku’yu ilk bakışta benzediği hayatta kalma hikâyelerinden ayıran taraf da büyük ölçüde burada ortaya çıkıyor.
Serinin adı da bu karşıtlıktan besleniyor. Jigokuraku, Japoncada cehennem anlamındaki jigoku ile cennet anlamındaki gokuraku sözcüklerini bir araya getiren bir kelime oyunu.
Evren
Jigokuraku, Edo döneminin sonlarını temel alan ancak tarihsel gerçekliği doğaüstü unsurlarla birleştiren bir dünyada geçiyor. Japonya hâlâ şogunluğun yönetimi altında ve hikâyenin başlangıcındaki düzen büyük ölçüde dönemin katı toplumsal yapısını taşıyor. Samuraylar, shinobiler ve idam mahkûmları bu dünyanın doğal parçalarıyken seri, gerçek tarihten aldığı temelin üzerine kendi klanlarını ve doğaüstü unsurlarını ekliyor.
Yamada Asaemonlar ise tamamen Yūji Kaku’nun yarattığı bir yapı değil. Edo döneminde kılıçların keskinliğini sınamasıyla tanınan gerçek Yamada Asaemon ailesi, serideki cellatların tarihsel temelini oluşturuyor. Jigokuraku’da şogunluk adına infazları gerçekleştiren ve kılıçların keskinliğini test eden aile, yalnızca cellatlardan oluşmuyor.
Kendi içinde belirli bir hiyerarşiye ve köklü bir kılıç geleneğine sahip olan Yamada Asaemonlar, Shinsenkyo’ya gönderilen mahkûmların gözetiminden de sorumlu. Her mahkûmun yanında bir Yamada Asaemon bulunması, keşif ekibini daha başlangıçta birbirine güvenmek zorunda olan iki farklı grubun birlikteliğine dönüştürüyor.
Jigokuraku başlangıçta herkesi aynı kurallara bağlayan klasik bir güç sistemi kullanmıyor. Karakterlerin yetenekleri büyük ölçüde yetiştikleri çevreye ve aldıkları eğitime göre değişiyor. Yamada Asaemonlar kılıç ustalıklarıyla öne çıkarken shinobiler çok daha sıra dışı tekniklere sahip. Gabimaru’nun geldiği Iwagakure köyünde çocukluktan itibaren ağır eğitimden geçen shinobiler, insan sınırlarını aşan beceriler geliştirebiliyor. Gabimaru’nun bedeninin çevresinde ateş oluşturabildiği ninjutsu teknikleri de bunun en belirgin örneklerinden biri. Seri bu yetenekleri ayrıntılı kurallara bağlamak yerine dünyanın doğal bir parçası olarak kabul ediyor.
Hikâyenin merkezinde ise Shinsenkyo bulunuyor. Ryukyu Krallığı’nın ötesinde yer aldığı söylenen bu gizemli ada, dış dünyada cenneti andıran bir yer olarak biliniyor. Bitmek bilmeyen çiçekleri, sıra dışı bitki örtüsü ve insan eliyle yapılmış gibi görünen heykelleriyle ilk bakışta gerçekten de böyle bir izlenim bırakıyor. Şogunluğun adaya ilgi duymasının nedeni ise burada ölümsüzlük kazandırdığı söylenen bir iksirin bulunduğuna inanılması.
Sorun, Shinsenkyo’ya daha önce gönderilen keşif ekiplerinin sağlıklı biçimde geri dönememiş olması. Ada uzaktan bakıldığında huzurlu ve büyüleyici görünse de içinde Japonya’nın geri kalanında karşılığı bulunmayan canlılar ve açıklaması kolay olmayan oluşumlar barındırıyor.
Jigokuraku’nun cennet fikriyle oynadığı nokta da burada ortaya çıkıyor. Shinsenkyo ne tamamen güzel ne de tamamen korkunç bir yer. Yūji Kaku, adanın çekiciliğini ve rahatsız ediciliğini çoğu zaman aynı görüntünün içinde yan yana getiriyor.
Adanın yapısında özellikle Çin kaynaklı ölümsüzlük anlatıları ve Taoist düşüncenin etkisi hissediliyor. Bu noktada serinin daha belirgin güç sistemi de ortaya çıkıyor. Tao ya da Ki, Jigokuraku dünyasında bütün canlılarda bulunan bir yaşam enerjisi. Bilinçli biçimde kullanıldığında fiziksel yetenekleri güçlendirebiliyor ve beş farklı niteliğe ayrılıyor.
Bu nitelikler arasında birbirini güçlendiren veya zayıflatan ilişkiler bulunuyor. Seri ilerledikçe Tao yalnızca dövüşlerde kullanılan yeni bir yetenek olmaktan çıkıyor ve Shinsenkyo’nun doğasını anlamanın da önemli parçalarından biri hâline geliyor.
Ölümsüzlük iksiri arayışı, yaşam enerjisi, yin ve yang gibi kavramlar da bu yapının etrafında şekilleniyor. Adada farklı dinleri çağrıştıran heykellerin ve imgelerin bir arada bulunması ise burayı tek bir kültüre aitmiş gibi görünmekten uzaklaştırıyor.
Jigokuraku’nun evreni böylece iki farklı dünyanın karşılaşması üzerine kuruluyor. Bir tarafta şogunluğun kuralları, shinobi köyleri ve Yamada Asaemonlar gibi Edo Japonya’sına ait unsurlar bulunuyor. Diğer tarafta ise insanların bildiği doğa kurallarının giderek anlamını kaybettiği Shinsenkyo var. Seri adanın ne olduğunu hemen açıklamak yerine bilinmeyen taraflarını karakterlerle birlikte keşfetmemize izin veriyor ve evreninin büyük bölümündeki merak duygusunu da buradan besliyor.
Hikaye
Jigokuraku’nun merkezinde, Iwagakure’nin en yetenekli shinobilerinden biri olan Gabimaru bulunuyor. Köyü tarafından ihanete uğradıktan sonra yakalanan Gabimaru idama mahkûm ediliyor. Kendisi ölmeyi istediğini söylese de uygulanan hiçbir infaz yöntemi sonuç vermiyor. Onu sorgulamakla görevlendirilen Yamada Asaemon Sagiri ise bunun Gabimaru’nun olağanüstü dayanıklılığından ibaret olmadığını fark ediyor. Gabimaru her ne kadar inkâr etse de eşine dönmek ve onunla yeniden yaşamak istiyor.
Sagiri bunun üzerine Gabimaru’ya özgürlüğünü geri kazanabileceği bir teklif sunuyor. Şogunluk, Shinsenkyo’dan ölümsüzlük iksirini getirecek mahkûmu affetmeye hazır. Gabimaru da eşine dönebilmek için bu görevi kabul ediyor. Ancak aynı fırsat yalnızca ona verilmiyor. Dönemin en tehlikeli suçluları arasından seçilen başka mahkûmlar da iksirin peşine gönderiliyor ve her birinin yanına bir Yamada Asaemon celladı veriliyor.
Başlangıçta ortaya oldukça basit bir yarış çıkıyor. Aynı ödülün peşindeki mahkûmlar hem adadan sağ çıkmak hem de iksiri diğerlerinden önce bulmak zorunda. Üstelik yanlarındaki cellatlar yalnızca onları korumak için orada değil. Kaçmaya çalışan veya verilen görevin dışına çıkan bir mahkûmun cezasını doğrudan uygulayabilecek kişiler de yine onlar. Bu durum mahkûmlar ile Yamada Asaemonlar arasındaki ilişkiyi sürekli değişken hâle getiriyor.
Shinsenkyo’ya ulaşıldığında ise hikâyenin dengesi kısa sürede değişiyor. Mahkûmlar arasındaki rekabet devam ederken adanın kendisi çok daha büyük bir tehdide dönüşüyor. Başlangıçta birbirlerini rakip olarak gören karakterler, karşılaştıkları tehlikelere göre birlikte hareket etmek, ayrılmak veya yeni ittifaklar kurmak zorunda kalıyor. Bu sayede hikâye yalnızca Gabimaru ve Sagiri’nin yolculuğuna bağlı kalmıyor. Farklı mahkûm ve cellat eşleşmeleri üzerinden ilerleyen birkaç hikâye aynı anda gelişiyor.
Gabimaru ile Sagiri arasındaki ilişki yine de anlatının ana eksenlerinden biri olmayı sürdürüyor. Gabimaru, duygularını bir zayıflık olarak görerek yetiştirilmiş bir shinobiyken, Sagiri de hem ailesinin kendisinden bekledikleriyle hem de kendi seçimleriyle mücadele ediyor. İkilinin yolculuğu bu yüzden yalnızca adadaki yaratıklara karşı verilen bir hayatta kalma mücadelesinden oluşmuyor. Her ikisi de güçlü olmakla zayıflık göstermek arasındaki kendi kabullerini yeniden değerlendirmek zorunda kalıyor.
Jigokuraku ilerledikçe ilk bölümlerdeki hayatta kalma yarışı da giderek daha kapsamlı bir çatışmaya dönüşüyor. Shinsenkyo’nun geçmişi, adadaki canlıların yapısı ve ölümsüzlük iksirinin ardındaki gerçekler parça parça ortaya çıkarken başlangıçta birbirinden bağımsız görünen birçok unsur birbirine bağlanmaya başlıyor. Seri bütün cevaplarını baştan vermek yerine karakterlerin öğrendikleriyle birlikte dünyasının sınırlarını genişletiyor.
Bu yapı aynı zamanda geniş karakter kadrosunun hikâyeye aktif biçimde katılmasını sağlıyor. Gabimaru merkezde olsa da diğer mahkûmlar ve Yamada Asaemonlar yalnızca onun yolculuğunu destekleyen yan karakterler olarak kalmıyor. Kendi amaçları, korkuları ve birbirleriyle kurdukları ilişkiler hikâyenin farklı kollarını oluşturuyor. Bu nedenle Jigokuraku, başlangıçtaki ölümsüzlük iksirini bulma görevini korurken ilerledikçe tek bir karakterin macerasından çok daha geniş bir hayatta kalma hikâyesine dönüşüyor.
Çizimler
Jigokuraku’nun çizimleri, Shinsenkyo’nun güzellik ile tekinsizlik arasında kalan yapısını taşımakta oldukça başarılı. Ada çiçekleri, yoğun bitki örtüsü ve görkemli yapılarıyla ilk bakışta gerçekten bir cenneti andırıyor. Ancak bu güzelliğin içine insan bedenlerini, bitkileri ve hayvanları birbirine karıştıran grotesk tasarımlar girdiğinde aynı manzara bir anda rahatsız edici hâle gelebiliyor. Yūji Kaku’nun görsel dili de büyük ölçüde bu karşıtlık üzerine kuruluyor.
Karakter tarafında Kaku daha temiz ve kolay ayırt edilebilir tasarımlar kullanıyor. Geniş kadroya rağmen karakterlerin yüzleri, vücut yapıları ve siluetleri birbirine karışmıyor. Özellikle yüz ifadelerinde abartıya fazla başvurmaması dikkat çekiyor. Gabimaru ve Sagiri gibi karakterlerin duyguları çoğu zaman büyük mimiklerden çok bakışlar, küçük yüz değişimleri ve beden dili üzerinden aktarılıyor. Bu da daha sakin sahnelerde bile karakterlerin ne hissettiğini takip etmeyi kolaylaştırıyor.
Gölge kullanımı da Kaku’nun çizimlerinde belirgin bir yere sahip. Yoğun siyah alanlar yalnızca derinlik yaratmak için değil, sahnenin ruh hâlini değiştirmek için de kullanılıyor. Tatsuki Fujimoto da Jigokuraku hakkında konuşurken Kaku’nun karakterlerdeki gölge kullanımını özellikle öne çıkarıyor. İkilinin bağlantısı da burada ilginç bir ayrıntı oluşturuyor. Kaku, Jigokuraku’dan önce Fujimoto’nun Fire Punch mangasında asistan olarak çalıştı.
Çizimlerin her zaman temiz ve kontrollü kalmaması da seriye ayrı bir karakter kazandırıyor. Özellikle vahşetin, korkunun veya beden deformasyonlarının öne çıktığı sahnelerde çizgiler sertleşiyor ve görüntü daha yoğun bir hâl alıyor. Bu hamlık, Shinsenkyo’nun huzurlu görüntüsüyle kurulan tezatı daha da güçlendiriyor. Kaku güzel görünen bir sahneyi birkaç panel içinde rahatsız edici bir görüntüye dönüştürebiliyor.
Aksiyon sahnelerinde ise çizimlerin en güçlü taraflarından biri okunabilirlik. Kılıç darbeleri, ninjutsu teknikleri ve çok sayıda karakterin aynı çatışmaya girdiği bölümlerde bile hareketin nereden başlayıp nereye gittiğini takip etmek genellikle kolay. Kaku, detay miktarını artırırken hareket hissini kaybetmiyor. Özellikle karakterlerin bedenlerinin aldığı pozisyonlar ve saldırıların yönü, aksiyonun yalnızca güzel görünmesini değil anlaşılır kalmasını da sağlıyor.
Panel kompozisyonu da bu hareketliliğin önemli bir parçası. Kaku bazı sahnelerde karakterleri çevrelerindeki devasa doğanın içinde küçülterek Shinsenkyo’nun yabancılığını öne çıkarıyor. Bazı anlarda ise kadrajı tamamen karakterlerin bedenlerine, yüzlerine veya tek bir darbeye kapatıyor. Ölçeğin sürekli değişmesi hem aksiyonun ritmini canlı tutuyor hem de büyük anların etkisini artırıyor.
Bunda manganın Shonen Jump+ için hazırlanmış olmasının da payı var. Kaku, okuyucuların büyük bölümünün seriyi telefon ekranından okuyacağını düşünerek klasik çift sayfa kullanımını sınırladığını anlatıyor. Bunun yerine tek sayfanın kendi başına güçlü görünmesine önem vermiş. Bazı çatışmalarda sayfa çevrildiği anda sonucun büyük bir görselle karşımıza çıkması da bu yaklaşımın bir parçası. Jigokuraku’nun hızlı okunmasına rağmen önemli anlarını akılda tutabilmesinde bu sayfa düzeninin ciddi bir etkisi var.
Kaku’nun çalışma yöntemi de geleneksel ve dijital teknikleri bir araya getiriyor. Siyah-beyaz sayfalardaki ana çizgileri analog hazırlarken arka plan, siyah alanlar ve tonlama gibi işlemlerde dijital araçlardan yararlanıyor. Kapak ve diğer renkli çalışmalarında ise Copic, akrilik boya ve daha sonraki dönemlerde suluboya gibi fiziksel malzemeleri tercih etmiş.
Sonuçta Jigokuraku’nun çizimlerini öne çıkaran şey yalnızca detay seviyesi değil. Kaku, güzel ile rahatsız edici olanı aynı sayfada yan yana getirirken aksiyonun okunabilirliğini de kaybetmiyor. Yüz ifadelerinden yaratık tasarımlarına, sertleşen çizgilerden değişen kadrajlara kadar görsel anlatının hemen her parçası Shinsenkyo’nun hem büyüleyici hem de huzursuz edici kimliğini destekliyor.
Kişisel Değerlendirme
Jigokuraku ile ilk kez MAPPA’nın anime uyarlaması sayesinde tanıştım. İlk sezon bittiğinde Shinsenkyo’nun gizemini ve hikâyenin nereye gideceğini merak ettiğim için mangaya geçtim. Açıkçası karşıma beklediğimden çok farklı bir seri çıkmadı. Jigokuraku özünde oldukça tanıdık bir battle shounen yapısına sahip ancak bunu iyi bir konsept, güçlü atmosfer ve okunması kolay çizimlerle birleştirdiği için baştan sona keyifle okuduğum bir manga oldu.
Serinin en sevdiğim tarafı açık ara Shinsenkyo ve onun etrafında kurulan atmosferdi. Jigokuraku isminin çağrıştırdığı cennet ile cehennem arasındaki karşıtlık adanın neredeyse her noktasına yansıyor. Güzel görünen şeylerin giderek bozulması, bitkilerle ve insan bedenleriyle oynayan tasarımlar, Tensenler ve adanın ne olduğuna dair sürekli ortaya çıkan yeni sorular özellikle ilk yarıda güçlü bir merak duygusu oluşturuyor. Taoizm ve Çin kaynaklı ölümsüzlük fikirlerinin bu yapıya eklenmesi de benim için ayrı bir artı oldu. Din tarihiyle ilgilendiğim için bu tarz kavramların yalnızca süs olarak kullanılmayıp dünyanın bir parçasına dönüştürülmesi seriye ilgimi artırdı.
Karakter kadrosu da Jigokuraku’nun güçlü olduğu alanlardan biri. Gabimaru’yu genel olarak seviyorum. Tasarımı, dövüş tarzı ve sakin tavırları onu fazlasıyla cool bir ana karakter yapıyor. Buna karşılık eşine dönme motivasyonu benim için her zaman aynı güçte çalışmadı. Hikâyenin temelinde çok önemli bir yere sahip olsa da bazı bölümlerde gereğinden fazla vurgulanmış, bazı bölümlerde ise yeterince geliştirilmemiş gibi hissettirdi.
Sagiri bu konuda bana daha dengeli geliyor. Gabimaru kadar dikkat çekici bir karakter değil ancak korkuları, kendisiyle yaşadığı çatışmalar ve dönemin bir kadın olarak üzerine yüklediği beklentiler onu daha insani hâle getiriyor. Çok derin bir karakter olduğunu söylemem ancak Jigokuraku’nun kendi kadrosu içinde en iyi yazılmış isimlerden biri olduğunu düşünüyorum.
Yan karakterlerde de benzer bir başarı var. Shion, Chobei ve Yuzuriha kişisel olarak en sevdiğim isimler arasında olsa da manganın geniş kadrosunun büyük kısmıyla rahat bağ kurabildim. Gantetsusai gibi karakterlerde ise küçük ayrıntılar bile bunu kolaylaştırıyor. Karşımızdaki insanların çoğu idam mahkûmu olmasına rağmen manga onları tek tip suçlular olarak yazmıyor. Her birinin adaya gelmesine neden olan geçmiş, kişilik ve amaç birbirinden farklı. Bu kadar fazla karakteri aynı hikâyede yönetmek kolay değil ve Jigokuraku bunu büyük ölçüde başarıyor.
Üstelik manga bütün bunları yalnızca 13 cilt içinde yapıyor. Kaku, çoğu karaktere uzun geçmiş hikâyeleri ayırmadan birkaç sahne içinde ayırt edilebilir bir kişilik kazandırmayı başarıyor. Bu kadar geniş bir kadronun büyük bölümünü hikâye bittikten sonra bile hatırlayabilmek bence serinin önemli başarılarından biri.
Bence manganın en güçlü dönemi yine de ilk yarısı. Shinsenkyo hakkında çok az şey bildiğimiz, ortamın sürekli tedirgin edici olduğu ve karakterlerin yaptığı hataların geri dönüşü olmayacağı hissinin korunduğu bölümlerde gerilim çok daha güçlü.
Jigokuraku başlangıçta karakter öldürmekten de çekinmiyor ve bu durum adadaki tehdidi gerçek hissettiriyor. İlerleyen bölümlerde ise hikâye daha fazla dövüşe yönelirken bu etki azalmaya başlıyor. Aksiyonun artmasıyla bir problemim yok ancak gizemin ve bilinmeyenin yerini görsel şov aldıkça ilk yarıdaki derinliğin bir kısmı kayboluyor.
Özellikle ölüm tehdidi ilerledikçe benim için inandırıcılığını yitirdi. Manga başlangıçta kimsenin güvende olmadığı hissini çok iyi verirken bir noktadan sonra tehlikeli sahnelerin sonuçlarını eskisi kadar ciddiye almamaya başladım. Finale doğru birkaç önemli kaybın daha olması hem bu gerilimi koruyabilir hem de hikâyenin ağırlığını artırabilirdi. Mutlu sonlardan rahatsız olan biri değilim ancak Jigokuraku kadar ölüm fikrini merkeze alan bir serinin son bölümünde biraz daha acımasız davranmasını beklerdim.
İkinci yarıda kadroya katılan karakterler konusunda da benzer şekilde ortada kalıyorum. Bazıları hikâyenin temposuna ve çatışmalarına gerçekten katkı sağlarken bazıları yalnızca kadroyu kalabalıklaştırıyor.
Üstelik bu noktadan sonra karakterler ilk yarıya göre çok daha uç özelliklerle yazılmaya başlıyor. Yamada Asaemonlar ve Iwagakure’den gelen bazı shinobiler arasında o kadar abartılı kişilikler var ki manganın ilk bölümlerindeki daha ciddi hava zaman zaman yerini neredeyse karikatürize bir enerjiye bırakıyor. Eğlenceli olduğu anlar var ancak hepsinin hikâyeye aynı ölçüde katkı sağladığını düşünmüyorum.
Tao sistemi de benzer biçimde sevdiğim fakat kusursuz bulmadığım bir taraf. Sistemin Taoist düşünceyle bağlantısı ve güç ile zayıflık arasındaki dengeyi doğrudan savaşlara taşıması konsept olarak oldukça hoş. Buna karşılık oldukça geç açıldığı ve kuralları hiçbir zaman çok katı olmadığı için bazı çatışmalarda işleyişini tam anlamıyla kavramak zorlaşabiliyor. Yine de sonradan eklenmiş bir güç sistemi gibi hissettirmedi. Shinsenkyo’nun yapısıyla ve serinin temel fikirleriyle bağlantısı bunu büyük ölçüde kurtarıyor.
Tensenler ise başlangıçta serinin gizemine çok yakışan ve gerçekten tehditkâr hissettiren antagonistler. Tasarımlarını ve dünyadaki yerlerini oldukça başarılı bulsam da geçmişlerinin ve bireysel karakterlerinin biraz daha derinleştirilmesini isterdim.
Aynı durum final için de geçerli. Finaldeki ana çatışmanın arkasındaki motivasyon benim için çalışıyor ancak serinin geri kalanının hazırladığı ağırlığı tam olarak taşıyamıyor. Hikâyenin toplam temposundan genel olarak memnunum fakat son kısma 15 veya 20 bölüm daha ayrılması karakterlerin ve çatışmanın daha güçlü bir kapanış yapmasını sağlayabilirdi.
Özellikle mekân tasarımları, atmosferi, geniş karakter kadrosunu yönetme başarısı ve akıcı dövüşleri Jigokuraku’yu benzer battle shounenlerden ayırıyor. Finalinden tamamen memnun ayrılmasam da manga bittiğinde genel hissim tatmindi. Bazı fikirlerini ve karakterlerini daha derine taşıyabilecek potansiyele sahip olsa da 13 cilt boyunca temposunu büyük ölçüde koruyan ve gereksiz yere uzamadan tamamlanan sağlam bir seri.
Kimler Okumalı?
Kimler Okumamalı?
Siz ne düşünüyorsunuz? Bu inceleme ve Jigokuraku hakkında yorumlarınızı merak ediyoruz →
