NoctemsolKünye Bilgileri
Bir baba, kızını gerçekten sevip yine de onu kendi araştırmasının parçasına dönüştürebilir mi? Bondrewd söz konusu olduğunda Prushka ile kurduğu ilişki, karakterin merkezindeki çelişkiyi tam da bu soruya bağlıyor. Made in Abyss onu yalnızca acımasız deneyler yapan bir araştırmacı olarak değil, sevgi, merak, nezaket ve vahşetin aynı kişide birbirini dışlamadan var olabildiği çok daha rahatsız edici bir noktaya yerleştiriyor.
Bondrewd’u çözmeyi zorlaştıran da bu. İnsan bedenini araştırmasının malzemesine dönüştürebilirken çocukların isimlerini hatırlıyor, karşısındakilerin başarılarını takdir ediyor ve onlarla bağ kurabiliyor. Yaptıklarıyla insanlara yaklaşımındaki bu garip uyum, onu yalnızca zalim ya da duygusuz gibi tek bir sıfatla açıklamayı yetersiz bırakıyor.
Bu nedenle asıl mesele Bondrewd’un ne hissedebildiğinden çok, hissettiklerinin kararları üzerinde ne kadar söz sahibi olduğu. İlerleme arzusu kendi bedeninden başkalarının iradesine kadar hemen her şeyi aşılabilir bir sınıra dönüştürüyor. Riko ile paylaştığı keşif merakı ise karakteri serinin temel meselelerine bağlayan önemli bir karşılaştırma noktası oluşturuyor.
Bondrewd’u anlamak da insanlığını hangi noktada kaybettiğini aramaktan çok, insani özelliklerini korurken hangi sınırları vazgeçilebilir gördüğünü takip etmeyi gerektiriyor.
Sovereign of Dawn: İlerlemenin Bedeli
Bu sınırların başında keşfin önüne çıkan engeller geliyor. Bondrewd, mağara akıncılarının ulaşabileceği en yüksek seviye olan White Whistle’lardan (Beyaz Düdük) biri. Fakat onu bulunduğu konuma taşıyan yalnızca Abyss’in derinliklerine inebilmesi değil, karşılaştığı bilinmezleri başkalarının da kullanabileceği bilgiye çevirmesi. Yeni rotalar açması, derin katmanlarda araştırmayı mümkün kılan yöntemler geliştirmesi ve lanetin işleyişini çözmeye çalışması, keşfi kişisel bir yolculuktan çok sürekliliği olan bir araştırma süreci olarak ele aldığını ortaya koyuyor. Sovereign of Dawn (Şafağın Hükümdarı) unvanı da bu açıdan yalnızca gücünü değil, sürekli yeni bir eşiğin ötesini arayan yaklaşımını yansıtıyor.
Bu anlayış en açık hâlini Beşinci Katman’ın sonunda bulunan Ido Front’ta kazanıyor. Altıncı Katman’a geçişin hemen öncesindeki bu nokta, Abyss’in insan bedenine koyduğu en sert sınırlardan birinin üzerinde bulunuyor. Aşağıya inmek mümkün olsa da geri dönüş ölüm ya da insanlığın kaybedilmesiyle sonuçlanabiliyor. Çoğu insan için yolculuğun fiilen sonunu belirleyen bu durum, onun gözünde henüz çözülememiş başka bir probleme dönüşüyor. Lanetin nasıl işlediğini ve bedelinin başka bir yöne aktarılıp aktarılamayacağını araştırması da tam olarak buradan doğuyor.
Burada önemli olan, çalışmalarının gerçekten sonuç üretmesi. Elde ettiği bilgiler Abyss’in daha iyi anlaşılmasını sağlıyor ve daha önce aşılamayan bazı sınırların sorgulanmasına imkân veriyor. Bu durum yöntemlerini haklı çıkarmıyor, fakat meseleyi yalnızca acı çektirme isteğiyle açıklamayı yetersiz bırakıyor. Sorun işe yaramayan deneyler uğruna insanlara zarar vermesi değil, yararlı bir sonucun hangi yöntemleri kabul edilebilir kılabileceği konusunda neredeyse hiçbir ahlaki sınır tanımaması. Bilinmeyen bir şey çözülebiliyorsa, bunun kime veya neye mal olduğu kararın önüne geçen bir engel hâline gelmiyor.
Üstelik bu değer sıralamasında kendisine ayrıcalıklı bir yer de vermiyor. Başkalarının bedeni araştırmanın parçasına dönüşebildiği gibi kendi fiziksel varlığını ve bireysel kimliğini de korunması gereken dokunulmaz alanlar olarak görmüyor. Bu yüzden mesele basit bir ikiyüzlülük değil. Asıl rahatsız edici olan, aynı ölçüyü kendisine de uygulayacak kadar tutarlı olması ve bu tutarlılığın merkezine insan hayatından önce ilerlemeyi yerleştirmesi.
Bondrewd Kim?
İlerleme uğruna vazgeçilebilir gördüğü şeyler yalnızca başkalarının hayatıyla sınırlı değil. Zoaholic (bilinci başka bedenlere aktarabilen özel bir Relic) sayesinde kendi varlığını Umbra Hands arasında sürdürebilmesi, Bondrewd’un bedenine de benzer bir gözle baktığını gösteriyor. Kullandığı fiziksel beden ortadan kalktığında varlığı sona ermiyor, başka bir beden üzerinden devam edebiliyor. Böylece ölüm bile onun açısından kesin bir son olmaktan çıkıyor.
Ancak Zoaholic’in yarattığı asıl kırılma ölümsüzlüğe yaklaşmasından çok, Bondrewd dediğimiz kişinin sınırlarını belirsizleştirmesinde yatıyor. Umbra Hands bütünüyle boş kabuklardan oluşmuyor, kendi kişiliklerini ve özelliklerini koruyor. Buna rağmen gerektiğinde onların kontrolünü devralabiliyor ve aynı kimliği farklı bedenler üzerinden sürdürebiliyor. Bu noktadan sonra Bondrewd, tek bir bedene bağlı bir birey olmaktan çıkıp farklı bedenler üzerinden varlığını sürdüren bir bilince dönüşüyor.
Kendi orijinal bedenini White Whistle’ın oluşumu için kullanmış olması bu anlayışı daha da ileri taşıyor. Başkalarının bedenlerini araştırma malzemesi olarak gören biri, kendi fiziksel varlığını bunun dışında tutmuyor. Dolayısıyla burada yalnızca başkalarının hayatını değersizleştiren tek taraflı bir yaklaşım yok. Kendi bedenini de aynı ölçünün dışında tutmaması, bu yaklaşımın kendisine kadar uzandığını gösteriyor.
Bunun etkisi bedenin ötesinde, kimlik fikrinde belirginleşiyor. Tek bir yüzün, bedenin ve hatta başlangıçtaki fiziksel varlığın kaybı kişinin sona ermesi anlamına gelmiyorsa, bireyselliğin sınırları da giderek işlevini yitiriyor. Zoaholic bu nedenle yalnızca ölümden kaçmayı sağlayan kullanışlı bir Relic değil. Başkalarının bedenlerini vazgeçilebilir görebilen bir karakterin, önce kendi bedenini ve benliğini vazgeçilebilir hâle getirmiş olduğunu gösteren en önemli ayrıntılardan biri.
Bondrewd’un İnsani Tarafı
Bedenini ve bireyselliğini bu kadar kolay parçalayabilen birinin insanlarla kurduğu ilişkilerde bütünüyle yabancılaşmış olması beklenebilir. Fakat Bondrewd tam tersine son derece insani davranışlar sergiliyor. Karşısındakilerle sakin konuşuyor, başarılarını takdir ediyor, çocukların isimlerini hatırlıyor ve kendisine zarar veren kişilere bile çoğu zaman açık bir öfkeyle yaklaşmıyor. Yaptıkları düşünüldüğünde bütün bunları bir maske olarak görmek kolay, ancak davranışlarının sürekliliği bu açıklamayı yetersiz bırakıyor.
Planları bozulduğunda verdiği tepkiler bunu daha açık gösteriyor. Reg ve diğerleri araştırmalarına zarar verdiğinde kişisel bir hesaplaşmaya yönelmek yerine ortaya çıkan yeni durumu anlamaya çalışıyor, hatta onların başarısını takdir edebiliyor. Kaybettiği şeyden çok karşısına çıkan yeni ihtimalle ilgilenmesi, sakinliğinin yalnızca insanları kontrol altında tutmak için kullandığı bir yöntem olmadığını düşündürüyor.
Akihito Tsukushi’nin karakteri oluştururken belirlediği temel kurallardan ikisi de bu okumayla örtüşüyor: yalan söylememesi ve öfkesini açık biçimde göstermemesi. Dolayısıyla nezaketi, dürüstlüğü ya da başkasının başarısını takdir etmesi sahte özellikler olarak kenara atılamıyor. Asıl mesele, bu özelliklerin bir rol değil karakterinin doğal parçaları olması.
Made in Abyss böylece insanilik ile ahlak arasına alışılmadık bir mesafe koyuyor. Birini tanımak, ona değer vermek veya başarısını kabul etmek, o kişinin iradesini korunması gereken bir sınır olarak görmekle aynı şey değil. Bondrewd’un sorunu insanlara karşı hiçbir şey hissetmemesi değil, bu hislerin kararları üzerinde belirleyici bir yükümlülük yaratmaması. Nanachi ve Mitty üzerinde yapılan deneyler de bu ayrımın teoride kalmadığı noktayı gösteriyor.
Nanachi ve Mitty: Sevgi Bir Deneye Dönüştüğünde
Nanachi ve Mitty üzerinde yürütülen deney, bu yaklaşımın en rahatsız edici sonuçlarından birini ortaya çıkarıyor. İki çocuk Altıncı Katman’ın lanetine birlikte maruz bırakılırken düzenek, yükün büyük bölümünü Mitty üzerine yönlendiriyor. Mitty insanlığını neredeyse tamamen kaybederken Nanachi farklı bir dönüşüm geçiriyor ve Bondrewd’un Blessing olarak adlandırdığı sonuç ortaya çıkıyor. Buradaki kırılma yalnızca lanetin bir bedenden diğerine aktarılabilmesi değil, iki insan arasındaki bağın deneyin sonucunu değiştirebildiğinin anlaşılması.
Nanachi’nin geçirdiği dönüşüm, Mitty ile arasındaki güçlü ilişkinin Abyss’in işleyişinde doğrudan karşılığı olabileceğini gösteriyor. Sevgi böylece yalnızca karakterlerin yaşadığı kişisel bir duygu olmaktan çıkıp belirli koşullar altında gözlemlenebilen ve sonucu etkileyen bir unsura dönüşüyor. Bondrewd’un sonraki araştırmalarında önemli olan da tam olarak bu keşif. Artık yalnızca bedenin lanete ne kadar dayanabileceği değil, insanlar arasındaki bağın bu bedeli nasıl değiştirebildiği de araştırmanın parçası hâline geliyor.
Mitty’nin dönüşümden sonra ölmemesi ise aynı düşünce biçiminin başka bir yönünü açıyor. Beklenmedik sonuç deneyin sona ermesine yol açmıyor, aksine yeni sorular üretiyor. Yenilenen bedeni farklı yöntemlerle sınanırken Nanachi de bilgisi ve becerileri nedeniyle çalışmaların içine çekiliyor. Böylece iki çocuğun yaşadıkları tek bir başarısız deneyin ardından bırakılmıyor, elde edilen her sonuç bir sonraki araştırmanın başlangıç noktasına çevriliyor.
Bu noktayı önemli kılan, sevginin değersizleştirilmesi değil, araştırmanın işleyişine dahil edilmesi. Sevginin gücü küçümsenmiyor, tam tersine ne kadar belirleyici olabileceği fark ediliyor. Fakat bu keşif, söz konusu bağı korunması gereken özel bir alan hâline getirmiyor. Nanachi ile Mitty arasındaki ilişki de bedenleri gibi incelenebilen, koşulları yeniden oluşturulabilen ve başka bir sonuca ulaşmak için kullanılabilen bir şeye dönüşüyor.
Prushka ve Bondrewd’un Sevgi Anlayışı
Nanachi ve Mitty’de başkaları arasındaki bağın Abyss üzerindeki etkisini gözlemleyen Bondrewd, Prushka ile tamamen farklı bir konuma geçiyor. Bu kez araştırdığı ilişkinin dışında duran biri değil, doğrudan taraflarından biri. Prushka onu babası olarak görüyor ve Ido Front’taki yaşamının merkezine yerleştiriyor. Aralarındaki bağ da yalnızca deneyin gerektirdiği yapay bir yakınlık gibi durmuyor. Onun gelişimiyle ilgilenmesi ve birlikte geçirdikleri zaman, ilişkinin kendi içinde gerçek bir duygusal karşılığı olduğunu gösteriyor.
Tam da bu yüzden Prushka’nın Cartridge’e dönüştürülmesi önceki deneylerden daha ağır bir anlam taşıyor. Nanachi’nin Blessing kazanmasında sevginin belirleyici olabileceğini gören araştırmacı, aynı koşulu bu kez kendi üzerinde yeniden kuruyor. Aralarındaki ilişki böylece deneyin dışında kalan kişisel bir bağ olmaktan çıkıp sonucun elde edilmesini mümkün kılan temel unsurlardan birine dönüşüyor. Rahatsız edici olan sevgiyi tanımaması değil, onu anlayıp yaşayabilmesine rağmen gerektiğinde araştırmanın parçasına çevirebilmesi.
Burada sevgi ile sorumluluk arasındaki kopuş daha görünür hâle geliyor. Prushka açısından bu ilişki güven, bağlılık ve aile anlamına gelirken Bondrewd aynı bağ üzerinden onun geleceği hakkında karar verme yetkisini kendinde görüyor. Kendi yaşamı hakkında gerçek bir seçim yapabileceği alan neredeyse hiç bırakılmıyor. Böylece baba-kız ilişkisi, duygusal yakınlığın yanı sıra gücün ve karar verme hakkının bütünüyle tek tarafta toplandığı bir yapıya dönüşüyor.
Burada sevgi, koruma ve sorumluluktan tamamen ayrılmış bir değer hâline geliyor. Birine değer vermek, o kişinin iradesini kendi hedeflerinin önüne koymayı zorunlu kılmıyor. Sevgi koruma ve sorumlulukla otomatik olarak birleşmediği için Prushka’yı hem kızı olarak görebiliyor hem de bedenini kendi araştırmasının son aşamasına dahil edebiliyor. Bu durum duygulara yabancı olmadığını değil, duyguların onun dünyasında ahlaki bir sınır yaratmadığını gösteriyor.
Riko ve Bondrewd: Aynı Merak, Farklı Sınırlar
Prushka üzerinden ortaya çıkan bu değer sistemi, Bondrewd ile Riko arasındaki benzerliği daha anlamlı hâle getiriyor. İlk bakışta iki karakter birbirinin karşıtı gibi duruyor. Biri Abyss’i araştırmak uğruna başkalarının bedenlerini kullanırken diğeri yolculuğunu arkadaşlarıyla birlikte sürdürüyor. Buna rağmen ikisini aynı yöne çeken temel dürtü oldukça benzer: bilinmeyene ulaşma isteği. Riko karşılaştığı ağır bedellere rağmen aşağı inmeyi sürdürürken Bondrewd da önüne çıkan sınırları kabul edilmesi gereken sonlar değil, aşılması gereken engeller olarak görüyor.
Bu ortaklık önemli, çünkü Made in Abyss keşif arzusunu tek başına olumlu ya da olumsuz bir özellik olarak kurmuyor. Riko da geri dönüşü olmayan bir yolculuğu bilinçli biçimde seçiyor ve Abyss uğruna kendi bedenini ciddi risklere maruz bırakıyor. Bu açıdan Bondrewd’un ölçüsüzlüğü, Riko’ya tamamen yabancı bir dürtüden değil, aynı keşif arzusunun sınır tanımayan hâlinden doğuyor. İkisi de ilerlemek istiyor ve bunun bedelsiz olmayacağını biliyor.
Aralarındaki asıl sınır, bu bedelin kimin adına ödenebileceği konusunda ortaya çıkıyor. Riko kendi hayatı üzerinde büyük riskler alabiliyor, ancak Reg ve Nanachi’nin iradesini kendi hedefinin devamı olarak görmüyor. Yol arkadaşları yalnızca daha derine ulaşmasını sağlayan araçlar değil, kararları yolculuğun yönünü değiştirebilen bağımsız kişiler olarak kalıyor. Bondrewd ise kendi amacı ile başkasının bedeni, sevgisi veya iradesi arasında aynı ayrımı kurmuyor. Bir şey keşfi ilerletebiliyorsa, onun başka bir insana ait olması tek başına dokunulmazlık sağlamıyor.
Bu nedenle ikisini ayıran şey merakın gücü değil, meraka çizdikleri sınır. Riko bilinmeyene ulaşmak için kendi hayatını ortaya koyarken Bondrewd ilerlemenin bedelini başkaları adına da belirleyebileceğini kabul ediyor. Made in Abyss böylece aynı keşif arzusundan iki farklı yol çıkarıyor. Asıl mesele derine inmeyi istemek değil, keşif uğruna başka insanların hangi noktada amaç olmaktan çıkarılıp araca dönüştürüldüğü.
Abyss’in İnsan Biçimi
Riko ile arasındaki fark, Bondrewd’un değer sistemini insan ilişkileri üzerinden gösterirken Abyss ile kurduğu benzerlik bunu daha geniş bir çerçeveye taşıyor. Abyss, içine giren kişinin niyetine göre davranmıyor. İyi niyet taşımak ya da ahlaken doğru davranmak lanetin işleyişini değiştirmiyor. Sevginin belirleyici olduğu Blessing bile ahlaki bir ödülden çok, Abyss’in belirli koşullar altında verdiği fiziksel bir karşılık olarak ortaya çıkıyor. Kurallar, insanların onlara yüklediği anlamdan bağımsız biçimde işlemeye devam ediyor.
Bondrewd’un araştırma anlayışı da benzer bir kayıtsızlık taşıyor. Bir sonucun hangi koşullarda ortaya çıktığıyla ilgilenirken, bu koşulların insanlar açısından ne ifade ettiğini ikinci plana atabiliyor. Lanetin aşılabileceği bir yöntem varsa bedelini araştırıyor, Blessing belirli bir bağ gerektiriyorsa o bağın nasıl çalıştığını çözmeye çalışıyor. Acı, sevgi ya da kayıp önemini yitirmiyor, ancak bunların hiçbiri araştırmayı durduracak bir sınır hâline gelmiyor.
Bu benzerlik karakteri Abyss’in basit bir uzantısına dönüştürmüyor. Tam tersine aralarındaki fark, taşıdığı sorumluluğu daha görünür hâle getiriyor. Abyss’in ahlaki bir tercih yaptığını söylemek mümkün değil. Bondrewd ise karşısındaki insanların ne yaşadığını anlayabilen, sonuçları öngörebilen ve buna rağmen aynı yöntemleri kullanmayı sürdüren bilinçli bir insan. Doğanın kayıtsızlığı onda bir zorunluluk olmaktan çıkıp tercih edilen bir düşünme biçimine dönüşüyor.
Yönetmen Masayuki Kojima’nın karakteri Abyss’e özgü değer sistemini somutlaştıran biri olarak yorumlaması da bu açıdan anlam kazanıyor. Derinlere indikçe karşılaştığı kurallara direnmek veya onlara insani sınırlar koymak yerine, aynı mantığı kendi kararlarının içine taşıyor. Bu yüzden Bondrewd yalnızca Abyss’i araştıran biri değil, onun kayıtsızlığını insan iradesiyle uygulayan bir karaktere dönüşüyor. Abyss merhamet göstermek zorunda değil. Bondrewd ise gösterebilecek durumdayken bunu kararlarının temel ölçütü yapmıyor.
Sonuç
Bondrewd’u rahatsız edici yapan şey insanlığını tamamen kaybetmiş olması değil. Tam tersine merak edebiliyor, bağ kurabiliyor, başkasının başarısını takdir edebiliyor ve gerektiğinde kendi varlığını da amaçları uğruna gözden çıkarabiliyor. Buna rağmen bu özelliklerin hiçbiri, başka bir insanın bedeni veya iradesi karşısında durması gereken kesin bir sınır yaratmıyor.
Bu yüzden onu yalnızca acımasız bir bilim insanı olarak tanımlamak eksik kalıyor. Karakterin ayırt edici yanı, insani özelliklerini korurken bunları ahlaki sorumluluğa dönüştürmemesi. Sevgi onun için korumayı, bilgi arayışı ise sınır koymayı zorunlu kılmıyor. Fedakârlık da yalnızca kendi bedeliyle sınırlı kalmıyor. Her kavram, ilerlemeyi mümkün kıldığı sürece başka bir işleve bürünebiliyor.
Made in Abyss de onun üzerinden keşif arzusunun kendisini değil, bu arzunun nerede sınırlandırılması gerektiğini sorguluyor. Riko ile paylaştığı merak, aynı dürtünün farklı tercihlerle nasıl başka yönlere gidebildiğini gösterirken Abyss ile kurduğu benzerlik bu tercihin sonuçlarını daha da sertleştiriyor. Bondrewd, bilinmeyene ulaşmak için ne kadar ileri gidilebileceğinden çok, ilerlemek dışında hiçbir değeri dokunulmaz kabul etmeyen bir insanın neye dönüşebileceğini gösteriyor.
Bondrewd’un sevgi, ilerleme ve insan hayatına yaklaşımı sizde nasıl bir izlenim bıraktı? Onu yalnızca acımasız bir araştırmacı olarak mı görüyorsunuz, yoksa karakterin bundan daha karmaşık olduğunu mu düşünüyorsunuz? Yorumlarda buluşalım →